السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
61
تفسير الميزان ( فارسي )
شدت هر چه بيشتر به مبارزه عليه رسول اللَّه ( ص ) برخاسته و صحنه هاى خونينى نظير خيبر و امثال آن به راه انداختند ، اگر در آيه مورد بحث مراد از « ناس » يهود بود جا داشت در آن روزها اين آيه نازل شود ، ليكن نزول اين سوره در اواخر عمر شريف آن حضرت اتفاق افتاده كه همه اهل كتاب از قدرت و عظمت مسلمين در گوشه اى غنودهاند ، پس بطور روشن معلوم شد كه آيه مورد بحث هيچگونه ارتباطى با اهل كتاب ندارد ، علاوه بر همه ، در اين آيه تكليفى كه از سنگينى ، كمرشكن و طاقتفرسا باشد به اهل كتاب نشده تا در ابلاغ آن به اهل كتاب خطرى از ناحيه آنها متوجه رسول اللَّه ( ص ) بشود . از همه اينها گذشته در سالهاى اول بعثت ، رسول اللَّه ( ص ) مامور شد تكاليف بس خطرناكى را گوشزد بشر آن روز سازد ، مثلا مامور شد كفار قريش و آن عرب متعصب را به توحيد خالص و ترك بتپرستى دعوت كند ، مشركين عرب را كه بسيار خشنتر و خونريزتر و خطرناكتر از اهل كتابند به اسلام و توحيد بخواند ، اين تهديد و وعده اى كه امروز به رسول اللَّه ( ص ) مىدهد آن روز نداد ، معلوم مىشود پيغام تازه ، خطرناكترين موضوعاتى است كه رسول اللَّه ( ص ) به تازگى مامور تبليغ آن شده است . علاوه بر آنچه گفته شد آياتى كه متعرض حال اهل كتابند قسمت عمده سوره مائده را تشكيل مىدهند ، و اين آيه هم بطور قطع در اين سوره نازل شده است ، و يهود هم چنان كه گفته شد در موقع نزول اين سوره داراى قدرت و شدتى نبودند ، آن قدرت و شوكت سابق خود را از دست داده و آن آتش ، رو به خاموشى مىرفت ، غضب و لعنت پروردگار هم شامل حالشان شده و هر آتش افروزى و فتنه اى به پا مىساختند ، خداوند آن را خنثى و خاموشش مىكرد ، با اين حال چه معناى صحيحى براى اينكه رسول اللَّه ( ص ) در دين خدا از يهود بترسد مىتوان تصور كرد ؟ ! و با اينكه ايام نزول اين سوره ايامى است كه يهود به طوع و رغبت به حظيره اسلام قدم مىگذارد ، و يا مانند نصارا به حكومت اسلام جزيه مىدهد ، چه وجهى براى ترس رسول اللَّه ( ص ) از يهود مىتوان جست ؟ و چه معنايى براى اينكه خداى تعالى او را در اين ترس محق بداند و به وعده حمايت خود دلگرمش سازد مىتوان يافت ؟ ! با آن همه مواقف خطرناك و موقعيتهاى وحشتزايى كه سابق بر اين داشت ؟ ! بنا بر اين هيچ شك و ترديدى نيست كه اين آيه در بين آيات قبل و بعد خود اجنبى و سياق آن با سياق آنها دو تا است ، اين معنا كه روشن شد اينك به تجزيه و تحليل خود آيه مىپردازيم : آيه شريفه از يك امر مهمى - كه يا عبارتست از مجموع دين و يا حكمى از احكام - آن